Piła. Odsłonięto tablicę Pála Telekiego przyjaciela Polski

W piątek, 12 listopada, przy skrzyżowaniu alei 500-lecia Piły z ulicami Bema i Dąbrowskiego w Pile odbyło się odsłonięcie tablicy pamiątkowej, poświęconej hr. Palowi Telekiemu dwukrotnemu premierowi Węgier (1920-1921 i 1939-1941), który odegrał istotną rolę w polskiej historii. W uroczystości wziął m.in. prezydent Piły Piotr Głowski i atache Węgier dr hab. Gábor Lagzi , dyrektor Instytut Liszta – Instytutu Kultury Węgierskiej w Warszawie. Z inicjatywą powstania pamiątkowej tablicy wystąpiło Stowarzyszenie Kulturowe „ORZEŁ” z siedzibą w Pile.

Zgodnie z informacją przekazaną przez Stowarzyszenie, tablica i treść była konsultowana i została zaakceptowana przez Ambasadę Węgier w Warszawie, a realizacja tego przedsięwzięcia jest planowana z potwierdzonym uczestnictwem Gábora Lagzi – Dyrektora Węgierskiego Instytutu Kultury w Warszawie. Stowarzyszenie nie oczekiwało żadnego dofinansowania, gdyż posiada sponsorów i środki niezbędne na realizację tego przedsięwzięcia. Stowarzyszenie prosiło tylko o wsparcie projektu upamiętniającego osobę czwartego premiera Królestwa Węgier hr. Pala Telekiego w związku z jego decyzją pomocy udzielonej Polsce w roku 1920. Rząd Węgier, kierowany wówczas przez Pala Telekiego podjął decyzję o udzieleniu Polsce pomocy militarnej, przekazując nieodpłatnie i dostarczając dużą ilości amunicji i sprzętu wojskowego. Miało to decydujący wpływ na wynik Bitwy Warszawskiej i pozwoliło obronić niepodległość Polski.

Teleki odmówił także wzięcia udziału w przygotowywanym przez Niemcy ataku na Polskę, powołując się na względy moralne i historyczne. Powiedział, że: „prędzej wysadzi swoje własne linie kolejowe, niż weźmie udział w inwazji na Polskę”. Po ataku Niemców i Sowietów, za jego sprawą Węgry przyjęły na swoim terytorium zbiegłych polskich żołnierzy i ludność cywilną.

W 2001 r. decyzją Prezydenta RP został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Zasługi Rzeczypospolitej Polskiej .

Także od 14 sierpnia 2021 r. na terenie Wojewódzkiej Biblioteki Publicznej w Krakowie stoi pomnik Pála Telekiego.

Sebastian Daukszewicz